X
تبلیغات
زبان شناسی و زبان کردی - زبان کردی

زبان شناسی و زبان کردی

بخش کوچکی از واژگان کردی ایلامی

رحم

zâru dân

کودک

zâru

فقیر

žâr

عزیزم

harang

دوخت

kǝt

پتو

batâni

طناب

balatǝg

اتوبوس

âmâna

فرزند

rulǝg

بچه

wačǝg

ابرو

bǝrya

گِل

xarǝg

پلاستیک

dalq

صبح

šawaki

خانوادگی

rula bǝjǝm

این جدول بخشی از واژگان گویش کردی ایلام می باشد. نظر شما چیست؟


نویسنده : | تاریخ ارسال : پنجشنبه ششم تیر 1392

نگارش گویش کردی جنوبی

رسم الخط کردی جنوبی

وه نام خوداێ بێ وێنه

با توجه به انتشار روزافزون متون نظم و نثر مکتوب و الکترونیکی ضرورت دارد تا کردزبانانی که به زبان کردی جنوبی تکلم می کنند با مبادی شیوه ی نوشتن این زبان آشنا شوند ؛ از  این رو  متن زیر که به زبان ساده نوشته شده است ، درآمدی است بر این موضوع ، و امید است وبلاگ ها و سایت های  علاقه مند  و مرتبط با انعکاس آن  زمینه ی آشنایی بیشتر  کردزبانان را با رسم الخط کردی فراهم آورند .

13 نکته ی طلایی برای یادگیری شیوه ی نوشتن زبان کردی جنوبی (  ایلامی (فیلی ) ، کلهری ، لکی و گورانی )

1-   حروف الفبای کردی عبارت اند از :

ء – ا - ب – پ – ت – ج – چ- ح – خ- د- ر- ڕ( ڕ بزرگ که به شکل مشدد تلفظ  می شود) – ز – ژ – س – ش- ع- غ – ف – ق – ڤ ( با قرار گرفتن دندان های بالایی بر روی لب پایین تلفظ می شود و صدای V انگلیسی می دهد ) – ک – گ- ل – ڵ ( ڵ  بزرگ که تلفظ ل در کلمه ی الله به همین شکل است ؛ یعنی نوک زبان پشت دندان های بالا قرار می گیرد ) – م – ن –  و ( معادل W  در زبان انگلیسی و هم چنین ضمه (O) ؛ به این ترتیب این حرف به جای دو صدا به کار می رود ) – ه / ـه ( فتحه ) – وو ( مصوت بلند که در کلماتی مانند« رووژ» به معنی روز ،و نیز کلمه ی « جادوو» به کار می رود ) –  ۊ که بین صدای مصوت بلند  او ( U) و ای (I) تلفظ می شود ؛ مانند « خۊن » به معنی خون و « رۊن » به معنی روغن – هـ - ی ( این حرف هم صدای Y  را     می دهد هم صدای I ؛ یعنی حرفی که به جای دو صدا کاربرد دارد ) - ێ ( این حرف را یای مجهول می گویند که در کلماتی مانند : شێر = شیر درنده ، دێر= دیر ، ئێران = ایران و مانند آن به کار  می رود ) .

توجه : در نوشتن کردی سورانی حرف ۆ هم به کار می رود که کشیده تر و بازتر از ضمه ی معمولی است و در زبان کردی ایلامی کاربردی ندارد .

۲-   حرکات ، مانند فتحه و ضمه به حروف تبدیل می شوند یعنی به جای ضمه (   ـــــُـــ )  حرف « و » و به جای فتحه ( ــَـ) حرف « ه / ـــه » به کار می رود . مثال برای ضمه : کورد ( کُرد) ، ئوتاق ( اتاق) ، ئورده ک ( اُردک ) ، و ... . مثال برای فتحه : عه لی ( علی ) ، مه ل ( پرنده ، حشره ) ، به راده ر     ( برادر ) ، و ... .

3-    در رسم الخط کردی حرفی برای حرکت کسره نیست . راه تشخیص کسره آن است که اگر حرکت فتحه (ه /ـه ) و ضمه (و) نباشد به احتمال قوی کسره است . ضمنا هر جا که لازم باشد     می توان از حرکت کسره هم استفاده کرد .

4-   قبل از نوشتن صداهای بلند « ا – ای (ی) ، او (و ) » و نیز صداهای فتحه و کسره و ضمه ،  به جای همزه ای که به شکل الف در کلمات فارسی  در اول کلمه می آید ،  از همزه به شکل «ء » استفاده می شود . مثال : ئازاد ( آزاد ) ، ئیلام ( ایلام ) ، ئووره ( آن جا ) ، ئورده ک ( اُردک ) ، ئڕا /ئه ڕا (چرا ) ،  ئه وه ( آن ) و ... .   

5-   به جای سه حرف « ذ – ظ – ض » فقط حرف «ز» نوشته می شود . مثال : زاهر (ظاهر) ، نه زه ر (نظر ) ، له زیز ( لذیذ ) .

6-   به جای دو حرف « ص – ث » حرف « س» نوشته می شود . مثال : سووره ت (صورت ) ، سروه ت (ثروت ) ، سه حرا (صحرا ) .

7-   به جای «ط» حرف « ت » نوشته می شود . مثال : تاهر (طاهر ) .

8-   در زبان کردی دو نوع حرف « ل » داریم ؛ یک : ل متعارف که در کلماتی مانند « که ل  » به معنی شکاف و « مه ل» به معنی حشره و پرنده به کار می رود و دو : ڵ بزرگ یا کردی که در کلماتی مانند « که ڵ» به معنی بز کوهی و « کوڵ » به معنی کوتاه به کار می رود .

9-   در زبان کردی دو نوع « ر» داریم ؛ یک : ر متعارف و عادی که در کلماتی مانند « ده ر » به معنی در به کار می رود و دو : ڕ کردی که به صورت سایشی و مشدد به کار می رود و با علامتی در زیر آن مشخص می شود . مثال : که ڕ ( کر و ناشنوا ) ، پڕ ( پر ) ، زڕه ( صدای زنگ ) .

10-    در کردی ایلامی صدای بلند او ( و  ) را به صورت « وو » می نویسیم ؛ مثلا : نور به شکل نوور نوشته  می شود .

11-  در کردی حرف یای مجهول کاربرد دارد که با علامتی بر روی «ی » به شکل «ێ» مشخص می شود و در کلماتی مانند : ئێواره ( عصر ) ، ئێران ( ایران ) و مانند آن به کار می رود .

12-  واو عطف بین کلمات به شکل یک واو تنها نوشته می شود . مثال : من و عه لی و رزا و      یه حیا ( من و علی و رضا ویحیی ) .

13- به جای علامت تشدید ، دوبار حرف تکرار می شود : مثال : هممه ت ( همت ) ، نه ججار ( نجار) .

حالا که به این 13 نکته ی طلایی دست یافتید ، امید است بتوانید متن زیر یا متن هایی مشابه را بخوانید و به این شیوه بنویسید .

 

 براو  خوه یشک  هاموڵاتی ،

زوان  کوردی  به شێگ  ده  میرات   فه رهه نگ  و  ئه ده ب  ئیمه  کورده ێله  که   نه سڵ  وه  نه سڵ  و ده س   و ده س  وه  ئیمه  ره سیه  . ئمێده واریم   ئیمه یشه    بتۊه نیم  حفزێ        بکه یمن  و  وه  ده س   زاڕوه ێلمان ده ئێرنگه  و  ئایه نده  بڕه سنیمن . هه ر  که س   یه ێ  زوان  بزانێ ، چمان  وه  یه ێ    ده روه چه و تماشاێ  دنیا  که ێ ، هه ر  که س  د ِ زوان  بزانێ وه  دِ  ده روه چه و  وه  دنیا  نوڕێ  . راسی   ئیمه  ئه ڕا  خوه مان  ده  ئێ  ئاسوو  رووشنه  ک  خودا   داگه سه مان   مه حرووم   بکه یمن .

برا و خوه ێشکه ێل  عه زیز ، بایه د  گیشتێ  ده س  وه  ده س  یه ک  به یمن  و ئێ  زوان  شرینه  و دوڵه مه نه ، ده وڵه مه ن تر و  شرین تره و  بکه یمن . 

ماناێ چه ن که لیمه :  ئێرنگه : اکنون /  ده روه چ : دریچه / ئاسوو رووشن : افق روشن

 

گرفته شده از وبلاگ ئیلام ئاسوو (ظاهر سارایی)


نویسنده : | تاریخ ارسال : دوشنبه بیست و ششم فروردین 1392

موضوع کلی: دسته بندی گویشهای کردی

از کتاب: راهنمای زبانهای ایرانی 

ناشر: ققنوس

تالیف: رودریگر اشمیت

جلد: ۲

ترجمه: آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضایی باغ بیدی، نگین صالحی نیا


نویسنده : | تاریخ ارسال : جمعه ششم خرداد 1390

موضوع کلی: دسته بندی گویشهای کردی

از کتاب: راهنمای زبانهای ایرانی 

ناشر: ققنوس

تالیف: رودریگر اشمیت

جلد: ۲

ترجمه: آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضایی باغ بیدی، نگین صالحی نیا


نویسنده : | تاریخ ارسال : جمعه ششم خرداد 1390

موضوع کلی: دسته بندی گویشهای کردی

از کتاب: راهنمای زبانهای ایرانی 

ناشر: ققنوس

تالیف: رودریگر اشمیت

جلد: ۲

ترجمه: آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضایی باغ بیدی، نگین صالحی نیا


نویسنده : | تاریخ ارسال : جمعه ششم خرداد 1390

موضوع کلی: دسته بندی گویشهای کردی

از کتاب: راهنمای زبانهای ایرانی 

ناشر: ققنوس

تالیف: رودریگر اشمیت

جلد: ۲

ترجمه: آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضایی باغ بیدی، نگین صالحی نیا


نویسنده : | تاریخ ارسال : جمعه ششم خرداد 1390

موضوع کلی: دسته بندی گویشهای کردی

از کتاب: راهنمای زبانهای ایرانی 

ناشر: ققنوس

تالیف: رودریگر اشمیت

جلد: ۲

ترجمه: آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضایی باغ بیدی، نگین صالحی نیا


نویسنده : | تاریخ ارسال : جمعه ششم خرداد 1390


آرشیو مطالب

کلمات کلیدی

بخش ویژه


آخرین اخبار ایلام:
پایگاه خبری تحلیلی سفیر